Familie Jongerius in Utrecht

In dit stukje wil ik duidelijkheid scheppen in al die Jongeriussen om me heen (nouja, in het verleden dan).

Ik woon in een pand op de plek waar vroeger een boerderij-Jongerius stond, een neef van mijn onderzoek-opa trouwde met een Jongerius, deze 'neef' werkte samen met een broer van mijn andere opa in de oorlog in Frankrijk voor een bedrijf van Jongerius en op een steenworp afstand van mijn huis (het ledig erf) stond een Garage Jongerius en hoe zit het nou met Agnes?

Antwoorden
De centrale figuur van dit stukje maak ik Jan Jongerius (1888-1941). De telg uit een bekende hoveniersfamilie wist in enkele decennia uit te groeien van hovenier tot de grootste Ford-handelaar van Nederland. Bijnamen: Jan Ford en J.J (lees meer op de onvolprezen site van Ton Jongerius, waar ik veel gebruik van heb gemaakt).

Aan het Merwedekanaal, waar het hoofdkantoor was van zijn bedrijf, bouwde de katholieke zakenman een bijzondere villa (lees meer). In 1955 ging de NV Jongerius failliet.

Antwoord 1: De garage op het Ledig Erf maakte deel uit van zijn imperium.

Antwoord 2: Een broer van mijn andere opa, Sandkuijl, werkte in de oorlog in Frankrijk samen met de neef van mijn opa Terlingen, Toon (1910-2005), voor zijn imperium. Iets met houthandel. Er hangt een vleempje 'fout' rondom dit verhaal. Ik wil me nog gaan verdiepen in de kwestie 'de NV Jongerius in de Tweede Wereldoorlog'. Dat volgt.

Antwoord 3: Deze Toon was getrouwd met Let Jongerius (1915). Haar vader, Dorus (1880-1953), was een (stuk armere) oudere broer van Jan (een foto van hun gezin op deze pagina van Ton Jongerius)

Antwoord 4: FNV-voorvrouw Agnes Jongerius (1960) is ook gerelateerd aan Jan. Haar overgrootvader was een broer van Jans vader (m.a.w. haar grootvader was een neef van Jan).

Laatste kwestie
Blijft als vraag over: wie was de Jongerius die de boerderij bewoonde, op welke plek ik nu woon, aan de Abstederhof/ Abstederdijk?

Uit een getuigenis in het krantje 'De Oud-Utrechter' haal ik dit (wat ongevoelige) verhaal van Frans van Hensbergen: Willem Jongerius woonde daar met zijn zuster. (...) Toen hun moeder overleden was, holde ze de straat op en schreeuwde dat Willem thuis moest komen. Willem heeft later zelfmoord gepleegd door zich te verhangen aan de hanenbalken in de schuur. Zijn zuster vond hem en er ontstond een hele oploop.

En nu de feiten (met ondersteuning van Ton Jongerius):

Aan de Abstederdijk 127 en 129 woonden Gerardus Jongerius (1872-1952) met zijn vrouw Cornelia Koot, (1877-1951). Cornelia bracht 13 kinderen ter wereld.

De relatie van deze Gerardus tot onze Jan is best ver: Gerardus' grootvader was een broer van de overgrootvader van Jan (m.a.w. Gerardus' vader was een neef van de grootvader van Jan).

Een zoon van deze Gerardus, ook Gerardus genaamd (roepnaam Gert), in 1909 geboren op hoveniersboerderij Abstederdijk 129, ging na zijn trouwen wonen op nummer 127. Zijn eerste vrouw heette Van der Veer. Zij overleed in het kraambed en hun kind enkele dagen later. Later trouwde hij met Annie van Wiggen.

1962: links nummer 129 en rechts 127

Begin jaren vijftig woonden in de boerderij op nummer 129 nog de broers en zussen van deze Gert.

Kort na een familiedrama (broer Willem pleegde inderdaad zelfmoord) vertrokken de resterende broers en zussen van Gert uit de boerderij op 129. Daarna werd deze niet meer bewoond. In 1973 verwoeste een brand de boerderij.

1973

Nummer 129 werd in de jaren tachtig afgebroken en het land werd verkocht aan de gemeente voor woningbouw. Annie en Gert gingen hun woning op nummer 127 vanaf toen huren. Ze bleven daar tot aan hun dood wonen (Gert overleed in 1992, Annie stierf eerder).

Zie voor meer informatie over de boerderij op nummer 129 deze site van mij.

Op zoek naar Lous Kluijver

Ik ben vanwege mijn opa-onderzoek (zie http://julterlingen.blogspot.com/) geïnteresseerd geraakt in de vrouw van wie de naam voorkomt in een recensie in het Woerdens weekblad uit januari 1929.

Toen speelde mijn grootvader, Jul. Terlingen, viool in Harmelen. Zijn mede-muzikante, een pianiste, wordt in het stukje Loes Kluyver genoemd:

Deze Loes Kluyver uit Groenekan heet eigenlijk Lous Kluijver, heb ik achterhaald. Deze Kluyver-Kluijver-verwisseling komt veel voor in deze familie. En 'Lous', een variant op haar doopnaam Louise, klinkt wel als 'Loes'.

Lous woonde, zoals al in het stukje staat, ten tijde van het concert in Groenekan. Ze was toen 17 jaar. Aan de Vijverlaan in deze plaats maakte zij deel uit van het gezin van Marinus Havelaar.

Marinus Havelaar
Marinus E. Havelaar (1874-1940) was toendertijd vice-president van de Utrechtse rechtbank. Drie jaar later (in 1932) werd hij daar benoemd tot president.

mr. Marinus E. Havelaar

Havelaar woonde in Groenekan met zijn vrouw Anna W. Leemans en Anneke (1907), Piet (1909) en Lous Kluijver (1911 of 1912); alledrie kinderen die Anna kreeg van haar overleden eerste man, Huijbert Nicolaas Kluijver.

Anneke, Lous en Piet (1913 of 1914)

Huijbert Kluijver (1876-1912), Lous' vader dus, was een kantoorgenoot van Marinus Havelaar, toen deze laatste samen met zijn vader in Rotterdam een advocatenkantoor dreef. Huijbert werd slechts 36 jaar. Hij stierf in het eerste levensjaar van zijn dochter Lous aan de acute gevolgen van een hersentumor. 

Drie jaar later trouwde Marinus Havelaar in Rheden met Anna, de weduwe van zijn voormalige kantoorgenoot.

Na woonachtig geweest te zijn in Hilversum en Utrecht (Mariahoek), laten ze een huis bouwen in Groenekan. In 1922 is het huis aan Vijverlaan 2 klaar. Het heet 'de Hollandsche Tuin'.

Kinderen het huis uit
Zoon Piet vertrekt het eerst uit huis. In 1929 vertrekt hij naar Delft, daarna naar Zürich en weer later naar Rotterdam. Inmiddels is hij architect geworden en getrouwd met Dorli Bremgartner. Hun eerste kind heet Marinus (Huijbert-Marinus).

Dochter Anneke trouwt in 1932 met Marinus Dijkman, waarna ze in Utrecht gaan wonen. Het huwelijk gaat al snel mis. In 1934 verhuist ze naar Den Haag, waar ze een jaar later trouwt met Hans Schreglmann.

En Lous? Lous verhuist in januari 1934 naar Justus van Effenstraat 29 in Utrecht. In 1935 start ze een interne opleiding voor verpleegster bij een algemene verpleegafdeling aan de Prinsengracht in Amsterdam. Of ze deze opleiding heeft afgemaakt, weet ik niet.

Naar ik heb vernomen, raakt Lous steeds verwikkeld in relaties met getrouwde mannen, tot grote onvrede van haar familie.

In mei 1938 vertrekt Lous naar Nederlands Oost-Indië. Haar moeder en haar stiefvader brengen haar weg (zie de foto, klik erop voor een vergroting):

Ze verblijft in Indië bij familie. Deze foto is in 1938 gemaakt in Batavia:

In november 1939 zet ze weer voet op Hollandse bodem, na een maand varen met de ms. Sibajak vanuit Batavia.

1940
Vanwege de Tweede Wereldoorlog, die feitelijk al in Europa is uitgebroken, verhuist de rechtbank-president samen met zijn vrouw en zijn stiefdochter Lous eind april 1940 naar Utrecht, op het adres Herenstraat 26 bis. Het huis aan de Vijverlaan wordt verhuurd.

Een saillant detail over Havelaar: hij vangt als president de rolzitting van 15 mei 1940 aan met 'Wij zijn geen Duitsers en zullen dat nooit worden' (uit: Recht te Utrecht - Bekkers/Snijders).

In oktober 1940 overlijdt Marinus Havelaar op 66-jarige leeftijd in Utrecht.

Anna Leemans heeft voor de tweede keer haar man verloren.

Tweede scheiding
Dochter Anneke lijkt geen geluk te hebben met haar huwelijkspartners. Of zij niet met haar. In ieder geval: ook met nummer twee, Hans Schreglmann, gaat het mis, blijkens deze annonce:

Schreglmann zou zich ontpopt hebben als nazi.

Nog in de Tweede Wereldoorlog huwt ze voor de derde keer. Dit keer met mr. A.C. (Kees) Vroon.

Het huis aan de Vijverlaan is gedurende de oorlog gevorderd door de Duitsers.

Vroege dood van Lous

Lous Kluijver overlijdt, net als haar biologische vader, op heel vroege leeftijd. Zij had - net als haar vader - een hersentumor (in haar geval een zgn. craniofaryngioom, info).

Ze is partner- en kindloos gebleven.

De 58-jarige bediende Broekman doet op 6 maart 1943 in Utrecht aangifte van haar overlijden, de avond ervoor (om 22.30 uur).

Twee dagen later staat dit familiebericht in Het Vaderland:

Ze wordt begraven in het familiegraf in Warmond.

Kort na de oorlog
Kort na de Tweede Wereldoorlog, in oktober 1945, keert zoon Piet Kluijver met zijn gezin terug uit Rotterdam om aan de Vijverlaan 2 te gaan wonen. Inmiddels is het gezin uitgebreid met twee kinderen: Urs (1943) en Aglaia (1945).

Piet wordt in 1945 directeur bij de dienst Volkshuisvesting in Utrecht en een jaar later aldaar directeur van de Provinciale Planologische Dienst.

In oktober 1946 verhuist ook moeder Anna Leemans weer naar Groenekan: Groenekanseweg 137.

Hoe ging het verder?
Moeder Anna woont nog een tijd in een speciaal gebouwd huis naast het familiehuis op de Vijverlaan. Ze vertrekt uiteindelijk weer naar Utrecht, dit keer naar Herenstraat 38.

In 1957 vertrekt ze naar zorgcentrum Swellengrebel. Ze overlijdt in 1979.

Anneke
Het derde huwelijk van Anneke houdt ook geen stand. Anneke is kinderloos gebleven. Ze overlijdt in 1993.

Piet
Piet, tevens musicus en organist, ontwerpt het huidige orgel in de Utrechtse Pieterskerk (info) en wordt lid van veel besturen, waaronder die van de Monumentenraad.

Piet Kluijver

Hij overlijdt in 1992 op 83-jarige leeftijd en zijn vrouw Dorli in 2008 op 99-jarige leeftijd.

Piets dochter Aglaia woont nog jarenlang in het huis op de Vijverlaan. In 2003 wordt het huis verkocht en verdwijnt het uit de familie.

Ohja, eén van de kleinkinderen van Piet heet 'Lous'. En inderdaad: zij is vernoemd.